:: wikimiki.org ::

5 Maja

5 maja

- imieniny: Chociemir, Irena, Iryda, Pius, Sabrina, Teodor, Waldemar i Zdzibor, Zdziebor.
- Dzień Kultury, Oświaty, Książki i Prasy
- Dzień Godności Osoby z Niepełnosprawnością Intelektualną
- Etiopia - Dzień Patriotów
- Gujana - Dzień Dziedzictwa Indian
- Holandia - Świeto Niepodległości
- Kirgistan - Święto Konstytucji
- Meksyk - Rocznica Bitwy o Puebla Przeciw Francuzom
- Palau - Święto Ludzi w Podeszłym Wieku
- Tajlandia - Święto Koronacji

- 867 - Uda, 59. cesarz japoński
- 1282 - Don Juan Manuel, pisarz hiszpański, książę (zm. 1348)
- 1504 - Stanisław Hozjusz, polski teolog katolicki, kardynał (zm. 1579)
- 1813 - Søren Kierkegaard, filozof duński (zm. 1855)
- 1818 - Karol Marks, filozof niemiecki (zm. 1883)
- 1819 - Stanisław Moniuszko, polski kompozytor (zm. 1872)
- 1828 - Robert von Puttkamer, polityk pruski (zm. 1900)
- 1833 - Ferdinand von Richthofen, niemiecki podróżnik, geolog i geograf (zm. 1905)
- 1844 - Józef Pius Dziekoński, polski architekt i konserwator zabytków (zm. 1927)
- 1846 - Henryk Sienkiewicz, polski powieściopisarz (zm. 1916)
- 1852 - Pietro Gasparri, kardynał włoski (zm. 1934)
- 1862 - Max Elskamp, poeta belgijski (zm. 1931)
- 1869 - Hans Pfitzner, kompozytor niemiecki (zm. 1949)
- 1886 - gen. Mieczysław Maciejowski, polski dowódca wojskowy (zm. 1940)
- 1919 - Georgios Papadopoulos, polityk grecki (zm. 1999)
- 1921 - Arthur Lawrence Schawlow, fizyk amerykański (zm. 1999)
- 1934 - Włodzimierz Wiszniewski, polski aktor teatralny i filmowy
- 1937 - Trần Đức Lương, wietnamski polityk, prezydent
- 1943 - Michael Palin, angielski komik, członek Monty Pythona
- 1950 - Bronisław Kwiatkowski, polski dowódca wojskowy
- 1966 - Sergiej Staniszew, bułgarski polityk, premier Bułgarii
- 1968 - Dariusz Michalczewski, polski bokser

- 1194 - Kazimierz II Sprawiedliwy, książę polski (ur. 1138)
- 1705 - Leopold I Habsburg, cesarz niemiecki (ur. 1640)
- 1821 - Napoleon Bonaparte, cesarz Francuzów (ur. 1769)
- 1827 - Fryderyk August III, król saski, książę warszawski (ur. 1750)
- 1881 - Adalbert Kuhn, językoznawca niemiecki (ur. 1812)
- 1900 - Iwan Ajwazowski, rosyjski malarz marynista ormiańskiego pochodzenia (ur. 1817)
- 1904 - Mór Jókai, pisarz węgierski (ur. 1825)
- 1939 - Maurycy Zamoyski, polski polityk, dyplomata i działacz społeczny (ur. 1871)
- 1945 - Gudmundur Kamban, pisarz islandzki (ur. 1888)
- 1959 - Carlos Saavedra Lamas, argentyński polityk i prawnik (ur. 1878)
- 1977 - Ludwig Erhard, polityk niemiecki (ur. 1897)
- 1981 - Bobby Sands, irlandzki republikanin, lider IRA, w wyniku strajku głodowego (ur. 1954)
- 1995 - Michaił Botwinnik, wieloletni mistrz świata w szachach (ur. 1911)
- 2000 - Gino Bartali, włoski kolarz szosowy (ur. 1914)

- 1543 - odbył się ślub króla Zygmunta Augusta z Elżbietą Habsburżanką.
- 1829 - uroczyste otwarcie Biblioteki Raczyńskich w Poznaniu;
- 1934 - powstała Rada Społeczna przy prymasie Polski.
- 1934 - podpisano protokół przedłużającego polsko-radziecki pakt o nieagresji.
- 1939 - polski minister spraw zagranicznych Józef Beck odrzucił żądania Niemiec włączenia Gdańska do III Rzeszy i wyznaczenia eksterytorialnych linii komunikacyjnych.
- 1945 - Holiszowo - ostatnia, samodzielna bitwa polskiej partyzantki z Niemcami (Brygada Świętokrzyska).
- 1993 - rozpoczął się strajk sfery budżetowej.
- 2005 - po raz pierwszy maturzyści trzyletnich szkół średnich pisali maturę według zasad tzw. "nowej matury".

- 1640 - Karol I rozwiązał Krótki Parlament.
- 1789 - we Francji Ludwik XVI otworzył Stany Generalne.
- 1862 - wojska meksykańskie pokonały francuski korpus ekspedycyjny w bitwie o Puebla.
- 1931 - Stanisław Skarżyński i Andrzej Markiewicz zakończyli udany lot dookoła Afryki - 26 000 km polskim samolotem PZL k-2.
- 1936 - wojska włoskie zajęły Addis Abebę. Benito Mussolini proklamował powstanie II Imperium Rzymskiego.
- 1945 - II wojna światowa: broń złożyły wojska niemieckie w południowych Niemczech, Tyrolu i zachodniej Austrii.
- 1949 - powstała Rada Europy.
- 1955 - RFN przystąpił do NATO.
- 1961 - Alan Shepard został pierwszym Amerykaninem w kosmosie.
- 1992 - została wydana gra komputerowa Wolfenstein 3D
- 1996 - José María Aznar został premierem Hiszpanii.
- 1999 - podpisano indonezyjsko-portugalskie porozumienie dotyczące przyszłości Timoru Wschodniego. maj 05 ko:5월 5일 ja:5月5日 simple:May 5 th:5 พฤษภาคม

Imieniny

Imieniny - zwyczaj świątecznego obchodzenia (czasami hucznego) dnia świętego(ej) lub błogosławionego(ej) z katolickiego kalendarza lub innego dnia, tradycyjnie przypisywanego temu imieniu. Zwyczaj szczególnie popularny w Polsce, ale także obecny w regionach katolickich np. Bawarii. Imieniny obchodzi się również w Grecji, w Szwecji, na Węgrzech, a kiedyś i w Rosji. W Szwecji oficjalną listę imienin publikuje Królewska Szwedzka Akademia Nauk. Zwykle wiąże się ze składaniem życzeń i wręczaniu prezentów solenizantowi. Zobacz też urodziny.

Imieniny według miesięcy

styczeń

Imieniny alfabetycznie

__NOTOC__

Pius

Pius - imię męskie pochodzenia łacińskiego. Wywodzi się od słowa oznaczającego "pobożny", "cnotliwy". Jako przydomek imię to po raz pierwszy pojawiło się u cesarza rzymskiego Antonina Piusa (138-161). Pius imieniny obchodzi: 30 kwietnia, 5 maja, 11 lipca, 21 sierpnia, 3 września. kategoria:Męskie imiona łacińskie

Teodor

Teodor (gr. theos + dorón - bóg + dar, tj. dar boży) - imię męskie pochodzenia greckiego. Imieniem greckim o identycznym znaczeniu jest Doroteusz. Żeńskimi odpowiednikami są Teodora i adekwatnie Dorota. Zdrobnienia: Teodorek, Teoś. Teodor imieniny obchodzi: 7 lutego, 21 lutego, 26 marca, 20 kwietnia, 22 kwietnia, 5 maja, 20 maja, 29 maja, 31 maja, 21 czerwca, 4 lipca, 27 sierpnia, 19 września, 24 września, 23 października, 29 października, 9 listopada, 11 listopada i 7 grudnia. Zobacz też: Bogdan, Bohdan Znane osoby noszące imię Teodor:
- Teodor z Tarsu
- Papież Teodor I
- Teodor I Laskarys
- Teodor II Laskarys
- Fiodor I Iwanowicz
- Fiodor III Aleksiejewicz
- Theodor Adorno
- Theodor Bilharz
- Theodore Edgar McCarrick
- Fiodor Dostojewski
- Teodor Goździkiewicz
- Theodor Heuss
- Fiodor Ładygin
- Teodor Teofil Matecki
- Teodor Parnicki
- Theodore Schultz
- Fiodor Uszakow
- Gustav Theodor Fechner
- Emil Theodor Kocher
- Otto Theodor Manteuffel
- Krzysztof Teodor Toeplitz
- Teodor Tripplin kategoria:Męskie imiona greckie

Waldemar

Waldemar - imię męskie pochodzenia germańskiego. Wywodzi się od słowa oznaczajacego "ten, który jest sławny przez swoje panowanie". Waldemar imieniny obchodzi: 16 stycznia, 5 maja i 11 grudnia. Znane osoby o imieniu Waldemar
- Waldemar Kuczyński - ekonomista, dziennikarz i polityk
- Waldemar Milewicz - dziennikarz

- Waldemar Pawlak - polityk kategoria:Męskie imiona germańskie

Zdziebor

Zdziebor, Zdzibor - staropolskie imię męskie, złożone z dwóch członów: Zdzie- (Zdzi-) ("uczynić, zdziałać, zrobić") i -bor ("walka"). Zdziebor, Zdzibor imieniny obchodzi 5 maja. Kategoria:Męskie imiona słowiańskie

Zdziebor

Etiopia

Etiopia (Federalna Demokratyczna Republika Etiopii - Ye Ethiopia Hizebawi Democraciyawi Republic) – dawniej Abisynia - państwo położone we wschodniej Afryce. Od południa graniczy z Kenią, na zachodzie z Sudanem, na wschodzie z Dżibuti i Somalią, a na północnym-wschodzie z Erytreą.

Ustrój polityczny

Opis ustroju społeczno-politycznego, rodzaju rządów, podziału terytorialnego, opis instytucji itp. linki do podstron gdy konieczne.
Geografia
Podstawowe informacje o geografii i odsyłacz do artykuły o geografii kraju
Historia
Panujący do 1974 królowie Etiopii wywodzili swoje pochodzenie od pierwszego władcy kraju, Menelika I (ok. 1000 p.n.e.), którego rodzicami mieli jakoby być mityczny król Salomon i królowa Saby. Istniejące w II w. n.e. na terytorium obecnej Etiopii i południowego Sudanu państwo Aksum zostało założone przez potomków ludów semickich z południowej Arabii, które ok. połowy pierwszego tysiąclecia p.n.e. opanowały te tereny. W IV w. kraj przyjął chrześcijaństwo, które do 1974 było religią państwową. W XIX w. krzyżowały się tu interesy mocarstw kolonialnych. O dominację nad Etiopią bezskutecznie starali się Brytyjczycy i Włosi. W 1930 na tronie etiopskim zasiadł Ras Tafari, przybierając imię Hajle Syllasje. Wojska włoskie w 1935 zajęły kraj, zmuszając cesarza do emigracji. Po zwycięstwie wojsk brytyjskich nad Włochami w 1941 Hajle Syllasje ponownie objął rządy. Za swego panowania włączył on do Etiopii Erytreę (1952-jako państwo sfederowane, później zmiana statusu na prowincje) i Ogaden. W 1974 w związku z bardzo złą sytuacją gospodarczą i powtarzającymi się klęskami głodu doszło do puczu wojskowego kierowanego przez Mengystu Hajle Marjama. Komunistyczny reżim wojskowy utrzymywał się u władzy do 1991 dzięki pomocy gospodarczej i militarnej ze strony ZSRR, NRD i Kuby. W maju 1991 opozycja zdołała obalić rządzący reżim i przejęła władzę w państwie, ogłaszając ambitny program demokratyzacji życia politycznego. W kwietniu 1993 w Erytrei odbyło się referendum, w jego wyniku dotychczasowa północno-wschodnia prowincja Etiopii - Erytrea uzyskała niepodległość. W 1998 pomiędzy Etiopią a Erytreą wybuchła wojna graniczna. Znaczne nasilenie walk nastąpiło w maju 2000, co skłoniło władze obydwu krajów do poszukiwania kompromisu. W kilka miesięcy później podpisano porozumienie pokojowe.
Gospodarka
Podstawowe informacje o ekonomii i odsyłacz do artykuły o ekonomii kraju Jeden z najuboższych krajów świata. PKB w 2000 roku wyniósł 8,6 mld USD (zaledwie 134 USD na mieszk.).
Demografia
Dane można znaleźć w CIA Factbook [http://www.cia.gov/cia/publications/factbook/] Stolica Addis Abeba liczy około 2.400.000 mieszkańców.

Znaczenie religijne

Etiopia jest dla rastafarian Ziemią Obiecaną. Aby to udowodnić, opierają się oni na treści Psalmu 87, najczęściej cytując ten fragment z akceptowanej przez rastafarian wersji Pisma - Biblii Króla Jakuba z 1611 r.: Ps 87:1-4
1. Budowla Jego jest na świętych górach:
2. Pan miłuje bramy Syjonu bardziej niż wszystkie namioty Jakuba.
3. Wspaniałe rzeczy głoszą o tobie, o miasto Boże!
4. Wymienię Rahab i Babel wśród tych, co mnie znają; oto Filistyni i Tyr razem z Kusz [powiedzą]: Ten [i ten] się tam urodził. (cytat polski wg Biblii Tysiąclecia) Rastafarianie który przesiedlili się do Etiopii mieszkają na ziemi darowanej im przez cesarza Hajle Syllasje w wiosce Shashamene.

Zobacz też

- Abisynia
- Lalibela
- Gonder

Linki zewnętrzne

- [http://www.etiopia.pl Polska strona internetowa poświęcona Etiopii]
- [http://www.imperialethiopia.org Strona poświęcona historii Etiopii (angielski)]
- zh-min-nan:Ityop'iya ko:에티오피아 ms:Habsyah ja:エチオピア th:ประเทศเอธิโอเปีย

Holandia

Holandia (nazwa oficjalna Królestwo Niderlandów (Holandii), Koninkrijk der Nederlanden lub Nederland) – państwo w Europie Zachodniej, członek Unii Europejskiej. Inne nazwy: Onland. Na Królestwo Niderlandów składają się tzw. Niderlandy właściwe (położone w Europie) oraz terytoria zamorskie: Antyle Holenderskie i Aruba.
- Całkowita granica lądowa: 1 027 km
- Długość wybrzeża: 451 km
- Długość granic z sąsiadującymi państwami: Belgia 450 km, Niemcy 577 km
- Najwyższy punkt: Vaalserberg 321 m n.p.m.
- Najniższy punkt: Prins Alexanderpolder 7 m p.p.m. Holandia to także nazwa dawnej prowincji Niderlandów, która dzisiaj jest podzielona na dwie jednostki: Holandia Południowa i Holandia Północna.

Podział administracyjny

Holandia podzielona jest na 12 prowincji:
- Groningen - północny-wschód; stolica: Groningen
- Fryzja - północ; stolica: Leeuwarden
- Drenthe - pólnocny-wschód; stolica: Assen
- Overijssel - wschód, na południe od Drenthe; stolica: Zwolle
- Flevoland - centrum; stolica: Lelystad
- Geldria - środkowy-wschód; stolica Arnhem
- Utrecht - centrum; stolica: Utrecht
- Holandia Północna - północny-zachód; stolica: Haarlem
- Holandia Południowa - środkowy-zachód; stolica: Den Haag
- Zelandia - południowy-zachód; stolica: Middelburg
- Brabancja Północna - południe; stolica: Den Bosch
- Limburgia - południowy-wschód; stolica: Maastricht Zobacz: Podział administracyjny Holandii

Historia

Zobacz: Niderlandy

Ustrój polityczny

Królestwo Niderlandów od 16 marca 1815 jest monarchią konstytucyjną, na czele państwa stoi król (obecnie królowa Beatrix). Król (królowa) mianuje szefa rządu, wywodzącego się najczęściej ze zwycięzkiego ugrupowania - jest on szefem egzekutywy. Do zadań królowej oprócz reprezentowania państwa na zewnątrz należy wygłaszanie corocznego orędzia w którym przedstawia główne cele i zamierzenia rządu na najbliższy rok (nie ma ona jednak prawa samodzielnie dokonywać w nich zmian). Premier kieruje polityką wewnętrzną i zagraniczną państwa. Rolę władzy ustawodawczej odgrywa dwuizbowy parlament (Staten-Generaal), przy czym faktyczne znaczenie posiada jedynie izba niższa (Tweede Kamer). Senat (Eerste Kamer) pełni funkcję reprezentacyjną i ewentualnie może opóźniać wejście w życie ważnych ustaw. System polityczny Holandii jest wyjątkowo stabilny. Najważniejsze partie to: Partia Pracy (Partij van de Arbeid), Apel Chrześcijańsko-Demokratyczny (Christen-Democratisch Appel) oraz dwie partie liberalne: Demokraci'66 (Democraten'66) oraz Partia Ludowa na Rzecz Wolności i Demokracji (Volkspartij voor Vrijheid en Democratie). W ostatnich latach dużą rolę na scenie politycznej Niderlandów odgrywała populistyczna partia Lista Pima Fortuyna (Lijst Pim Fortuyn) - obecnie poparcie dla niej radykalnie zmalało.
Od 2002 funkcję szefa rządu pełni Jan Peter Balkenende, stojący na czele koalicji chadeków (CDA) i dwóch partii liberalnych (VVD, D'66).

Warunki naturalne

Jan Peter Balkenende

Wody

Kraj leży w dorzeczu trzech rzek: Renu, Mozy i Skaldy. Długą tradycję (od XIII wieku) ma tu osuszanie terenów nadmorskich, jezior i zatok. W 1932 powstał zbiornik Ijsselmeer w wyniku odcięcia tamą Afsluitdijk zatoki Zuiderzee od Morza Północnego. Do największych przedsięwzięć, mających na celu ochronę wybrzeży Zelandii, należy realizacja zadań w ramach Planu Delta. Jego wykonanie w latach 1958–86 pozwoliło na odgrodzenie tamami (wyposażonymi w śluzy) ujść Renu, Mozy i Skaldy Wsch. od M. Północnego. W wyniku osuszania powierzchnia kraju zwiększyła się z 33,6 tys. km² (1960) do 41,5 tys. km² (1992). Ważne szlaki komunikacyjne stanowią kanały śródlądowe (długość ok. 5 tys. km) m.in. Księżniczki Małgorzaty, Overijssel i Amsterdam–Ren.

Gleby

Na obszarze De Peel między Brabancją Północną a Limburgią występują gleby torfowisk wysokich. Na obszarze nizin nadmorskich gleby torfowisk niskich. Na północ od Renu - gleby bielicowe. W pd.-wsch. cześci kraju na niewielkiej powierzchni - gleby płowe. W zachodniej części ciemne gleby ziemne powstałe na podłożu piaszczystym. Na terenach polderów — marsze oraz gleby brunatne i płowe.Większość gleb w ten sposób została wysuszona po czym zyskano urodzajne gleby.

Linki zewnętrzne

- [http://www.panstwaeuropy.friko.pl/pe/holandia.html Holandia - Informacje] ! Kategoria:NATO ko:네덜란드 ms:Belanda zh-min-nan:Kē-tē-kok ja:オランダ nb:Nederland simple:Netherlands Kategoria:Państwa członkowskie Unii Europejskiej

Kirgistan

Kirgistan (Кыргызстан, Republika Kirgiska - Кыргыз Республикасы) – państwo w Azji Środkowej. Graniczy z Chinami (dł. granicy 858 km), Kazachstanem (1.051 km), Tadżykistanem (870 km) i Uzbekistanem (1.099 km).

Ustrój polityczny i podział terytorialny

Kirgistan jest republiką zgodnie z konstytucją z 5 maja 1993 (nowelizacja październik 1994 ). Na czele państwa stoi prezydent wybierany na pięcioletnią kadencję w wyborach powszechnych. Głównym organem władzy ustawodawczej jest dwuizbowy parlament (Żogorku Kenesz) wybierany na kadencję pięcioletnią i składający się ze Zgromadzenia Ustawodawczego (35 członków) i Zgromadzenia Przedstawicieli Ludowych (70 członków). Żogorku Kenesz zastąpił składającą się z 350 członków Radę Najwyższą. Władzę wykonawczą sprawuje rząd na czele z premierem powoływanym przez prezydenta. Kirgistan od XII 1991 jest członkiem Wspólnoty Niepodległych Państw. Kraj dzieli się na 6 obwodów :
- Dżałałabadzki
- Issykkulski
- Naryński
- Oszski
- Talaski
- Czujski Dodatkowo wyróżniony jest okręg stołeczny ( Biszkek ). Na niższym szczeblu podziału administracyjnego wyróżnia się 18 miast, 31 osiedli miejskich i 40 okręgów wojewódzkich.

Siły zbrojne

Budżet wydawany na wojsko wynosi 47 000 000 USD (jako procent PNB 2,6 %). Siły lądowe liczą 9 800 żołnierzy. Na ich wyposażeniu jest 210 czołgów bojowych T 72. Lotnictwo liczy 210 żołnierzy , którzy latają 67 samolotami bojowymi L - 39.

Geografia

Kirgistan to kraj pozbawiony dostępu do morza. Góry zajmują 93 % terytorium państwa. Największą wysokość ma położony na południowym wschodzie kraju łańcuch górski Tien-szan, gdzie znajduje się najwyższy szczyt Kirgistanu - Pik Pobiedy (kirgiskie Jengisz Chokusu) o wysokości 7439 m n.p.m. W górach Tien-szan znajduje się także największe jezioro Kirgistanu Issyk Kul, będące równocześnie drugim co do wielkości jeziorem górskim na świecie, którego powierzchnia wynosi 6236 km, a głębokość sięga 669 m. Rzeki Kirgistanu, z których główną jest Naryn, to przeważnie dopływy Syr-darii. Klimat kraju na przeważającym obszarze kontynentalny suchy. Niektóre z wysoko położonych obszarów pokryte są wieczną zmarzliną.

Historia

Syr-darii] Kirigistan został podbity przez carską Rosję w 1864. Pod panowaniem radzieckim od 1919, początkowo jako obwód autonomiczny wewnątrz Rosyjskiej SRR, od 5 grudnia 1936 jako Kirgiska Socjalistyczna Republika Radziecka. Kirgistan uzyskał niezależność wraz z rozpadem Związku Radzieckiego w 1991. W drugiej połowie marca 2005 wybuchła tam Tulipanowa rewolucja, która obaliła prezydenta Askara Akajewa 24 marca tego samego roku. Właściwy artykuł: Historia Kirgistanu

Gospodarka

Kirgistan to mały, górzysty kraj z dominacją sektora rolniczego w gospodarce. Uprawia się głównie pszenicę, ziemniaki, buraki cukrowe, tytoń, bawełnę. Rozwinięta jest również hodowla zwierząt, pewne ilości wełny i produktów mięsnych przeznaczane są na eksport. Kirgistan eksportuje również takie dobra jak złoto, rtęć, uran, energia elektryczna. Podkreśla się sukcesy Kirgistanu w transformacji swego ustroju zgodnie z regułami gospodarki rynkowej. Ostry kryzys gospodarczy, jaki Kirgistan przeżył w pierwszych latach po rozpadzie ZSRR udało się zahamować dzięki szeroko zakrojonemu programowi stabilizacyjnemu. Pozwoliło to na obniżenie poziomu inflacji z 88% w 1994 do 15% w 1997. Przeprowadzono działania stymulujące rozwój gospodarczy kraju. Nastąpiła prywatyzacja ziemi i przedsiębiorstw. Najpoważniejsze problemy kraju, które wymagają stałych działań rządu to znaczne zadłużenie zagraniczne, inflacja, nieszczelny system podatkowy oraz bezpośrednie uzależnienie od nastrojów panujących w gospodarce Rosji.

Transport

W Kirgistanie jest 22 400 km dróg o twardej nawierzchni , 340 km linii kolejowych i 600 km śródlądowych szlaków wodnych. Główne lotnisko międzynarodowe to Bishkek Internatonal , Biszkek.

Demografia

Rosji

Ludność

Według ostatniego spisu powszechnego w Kirgistanie zamieszkują przedstawiciele 154 narodowości i grup etnicznych. Przedstawiciele narodowości tytularnej w liczbie ok. 3,2 miliona stanowią większość w kraju. Drugą co do wielkości narodowością są Uzbecy (650 tysięcy), którzy zamieszkują głównie tereny obwodu oszskiego. W Kirgistanie zamieszkuje również około 500 tysięcy Rosjan, zamieszkujących głównie w Biszkeku i okolicach. Stolica Kirgistanu, w odróżnieniu od reszty kraju, jest miastem całkowicie rosyjskojęzycznym.

Media

W Kirgistanie ukazuje się 114 dzienników (w tym 42 w języku kirgiskim) w łącznym nakładzie 1 529 000 oraz 42 czasopisma (16 w języku kirgiskim). Największe dzienniki to wydawany w języku kirgiskim 6 razy w tygodniu Kyrgyz Tuusu istniejący od 1924r. wydawany w nakładzie 180 000 oraz Słowo Kirgistana wydawany od 1925r. w języku rosyjskim. Telewizja Kyrgyz Television i radio Kyrgyz Radio nadające w 4 językach. Oficjalna agencja prasowa Kyrgyzkabar z siedzibą w Biszkeku.

Kultura

Zobacz też

- Akyn
- Tulipanowa rewolucja w Kirgistanie kategoria:Azja Środkowa ! als:Kirgisistan zh-min-nan:Kyrgyzstan ko:키르기스스탄 ms:Kyrgyzstan ja:キルギスタン th:ประเทศคีร์กีซสถาน

Meksyk

Strona ta dotyczy państwa Meksyk. Tę samą nazwę nosi także jego stolica, Ciudad de México , osiedle w Gdyni oraz dzielnica Rybnika . ---- Meksykańskie Stany Zjednoczone (hiszp.: Estados Unidos Mexicanos ¹) – państwo w Ameryce Północnej, graniczące od północy z USA a na południu z Gwatemalą i Belize. Od zachodu jego terytorium ograniczone jest wodami Pacyfiku, a od wschodu Zatoki Meksykańskiej i Morza Karaibskiego. Trzeci co do wielkości kraj Ameryki Łacińskiej i największy kraj Ameryki Środkowej.

Historia

Zobacz: Historia Meksyku Na terenie współczesnego Meksyku od czasów najdawniejszych rozwinęło się kilka wysoce zaawansowanych kultur mezoamerykańskich. Począwszy od około V wieku na południu rozwijała się kultura Majów, a w XIV wieku w środkowym Meksyku powstała kultura Mexików. To właśnie od ich nazwy pochodzi współczesna nazwa kraju. Przybycie hiszpańskich konkwistadorów w początkach XVI wieku położyło kres lokalnym kulturom i rozpoczęło w dziejach Meksyku okres kolonialny. W 1810 ogólnonarodowe powstanie doprowadziło do wybuchu serii wojen, które przyniosły Meksykowi niepodległość w 1821. Od momentu uzyskania niepodległości rozmaite potęgi wywierały nacisk na Meksyk. Początkowo w latach 30. XIX wieku Meksyk utracił na rzecz USA swoje północne terytoria (wśród nich Kalifornię, Teksas i Nowy Meksyk). W latach 60. Meksyk był okupowany przez siły francuskie. Utworzone w wyniku okupacji cesarstwo upadło jednak w wyniku serii wojen domowych, w których główną rolę odegrał Benito Juárez. Dyktatura Porfirio Díaza doprowadziła w 1910 do wybuchu rewolucji meksykańskiej. Siły powstańcze zdołały pobić słabe wojska rządowe, jednak walki wewnętrzne pomiędzy zwycięzcami trwały jeszcze przez następne 20 lat. Pod koniec tego okresu władzę przejęła Partido Revolucionario Institucional (Partia Rewolucyjno-Instytucjonalna), która w ostateczności pozostała u władzy do końca XX wieku.

Polityka

Zobacz: Polityka w Meksyku

Podział administracyjny

Meksyk podzielony jest na 31 stanów (estados) oraz Dystrykt Federalny (Distrito Federal), obejmujący miasto Meksyk, największą aglomerację miejską na świecie. miasto Meksyk

Geografia

Większa część Meksyku (od Río Bravo del Norte na północy aż po łańcuch gór wulkanicznych na południu) należy do Ameryki Północnej. Powierzchnia Meksyku wynosi bez mała 2 miliony kilometrów kwadratowych, a suma długości wszystkich wybrzeży wynosi około 10.000 kilometrów. Na terenie Meksyku znajdują się zarówno rozległe równiny nadmorskie, płaskowyże (zwłaszcza tzw. Płaskowyż Centralny), jak i pasma wysokich gór (głównie pochodzenia wulkanicznego). Najwyższym szczytem jest Pico de Orizaba, choć najbardziej znanym jest wulkan Popocatépetl. Klimat Meksyku jest bardzo zróżnicowany. Na północy Meksyk posiada rozległe pustynie i półpustynie, zaś na południu tropikalne lasy podzwrotnikowe. Rzeki w przeważającej większości wpadają do Zatoki Meksykańskiej, a największymi z nich są Río Bravo del Norte (zwana w USA Rio Grande), Grijalva, Balsas, Yaqui.

Ekonomia

Gospodarka Meksyku jest typową gospodarką wolnorynkową. Opiera się tak na przemyśle, jak i na rolnictwie. Obecnie w Meksyku gwałtownie postępuje proces prywatyzacji przedsiębiorstw, a począwszy od czasów rządów administracji prezydenta Ernesto Zedillo Ponce de León rząd wspiera rozwój infrastruktury i handlu. Kryzys ekonomiczny, jaki nastąpił w Meksyku w 1995 skończył się już w kilka lat później, głównie dzięki ożywieniu kontaktów handlowych z USA. Stratyfikacja społeczna od czasów kolonialnych jest ogromna, jednak różnice między najbogatszymi a najbiedniejszymi stopniowo się zmniejszają. Obecnie 20% ludności pobiera około 55% dochodów. W 2001 gospodarka Meksyku nieco zwolniła, głównie z powodu recesji na rynku USA, jednak rządowi udało się utrzymać niskie stopy procentowe, a inflacja nie przekroczyła 6,5%. Od czasów wstąpienia Meksyku do NAFTA w 1994, obrót towarowy między tym państwem a Kanadą i USA potroił się. Obecnie Meksyk stara się uniezależnić gospodarczo od USA, czemu przysłużyć się mają liczne umowy z krajami Ameryki Łacińskiej, a także układ o wolnym handlu z Unią Europejską.

Demografia

Meksyk jest najludniejszym krajem hiszpańskojęzycznym. Około 60% populacji stanowią metysi, 30% Indianie, a mniej niż 10% stanowi ludność pochodzenia europejskiego. Wedle oficjalnych danych kraj jest w przeważającej większości katolicki (89%), a drugie miejsce zajmują rozmaite odłamy protestanckie (6%). Jednakże oficjalne statystyki nie uwzględniają istnienia swoistego synkretyzmu religijnego objawiającego się w połączeniu katolicyzmu z lokalnymi wierzeniami indiańskimi. Miasta Meksyku

Kultura

- Muzyka meksykańska
- Literatura meksykańska
- Kino meksykańskie
- Kuchnia meksykańska
- Sławni Meksykanie

Święta

Uwagi

¹ Pisownia Méjico jest powszechnie uznawana we wszystkich pozostałych krajach hiszpańskojęzycznych. Jednakże w Meksyku może być ona odbierana jako obelżywa lub lekceważąca.

Zobacz też:

- Majowie
- Mexikowie
- historia Mezoameryki
- Emiliano Zapata
- Alamo
- Maksymilian I (cesarz Meksyku)

Linki zewnętrzne:

! zh-min-nan:México ko:멕시코 ms:Mexico ja:メキシコ simple:Mexico th:ประเทศเม็กซิโก

Tajlandia

Tajlandia, Królestwo Tajlandii – państwo w południowo-wschodniej Azji, graniczące z Laosem i Kambodżą na wschodzie, z Malezją na południu oraz z Mianmą (Birmą) i Morzem Andamańskim na zachodzie. Tajlandia jest także nazywana Syjamem, gdyż była to jego oficjalna nazwa do 11 maja 1949. Międzynarodowe określenie "Thai" (ไทย) znaczy po tajsku "wolny".

Geografia

Tajlandia jest krajem nizinnym. W środkowej części znajduje się Nizina Menamu, na północnym - wschodzie płytowa równina Korat ograniczona od południa pasmem Dongrak, a od Niziny Menamu górami Thiu Khao Phetchabun. Północną i zachodnią część kraju zajmują młode (mezozoiczne), pasma górskie o przebiegu południkowym: Tanen Taunggyi (Doi Inthanon, 2595 m, najwyższy szczyt Tajlandii) i Doi Luang. Długość linii brzegowej wynosi ponad 2600 km. Wybrzeża są nizinne i silnie rozczłonkowane. Największymi wyspami są: